Veelgestelde vragen

Inhoud:

Algemeen

Ga hier naar de meest gestelde vragen over het platform Wikiwijsleermiddelenplein.

Snel aan de slag

Waar vind ik ondersteuning om snel aan de slag te gaan met dit platform?
In onderstaande handleidingen wordt je stap voor stap meegenomen door de mogelijkheden en functionaliteiten van Wikiwijsleermiddelenplein.

Registratie en inloggen

Wat is een Entree-account?
Een Entree-account is een account voor educatieve websites, waarmee je kunt inloggen op alle aangesloten websites. Teleblik en Wikiwijsleermiddelenplein zijn voorbeelden van websites die toegankelijk zijn via Entree.
Wat is een profiel?
Een profiel bevat persoonsgebonden informatie, zoals naam, de school waar je werkt etc. Om een profiel aan te maken heb je een Entree-account nodig of kun je inloggen via een eigen schoolaccount. Via Mijn persoonlijke pagina kun je je profiel altijd bewerken. Welke gegevens je deelt met anderen, bepaal je zelf. Een profiel maken doe je de eerste keer dat je je wilt aanmelden. Dit is eenmalig.
Is een profiel verplicht?
Nee, een profiel aanmaken is niet verplicht. Wel kan het handig zijn, zodat je bijvoorbeeld zoekvoorkeuren of favoriete zoekopdrachten kunt opslaan. Om lesmateriaal te kunnen maken of delen, is het aanmaken van een profiel vereist.
Ik ben niet (meer) werkzaam in het onderwijs. Hoe kan ik toch gebruik maken van een eigen profiel?
Als je niet (meer) werkzaam bent in het onderwijs, of niet aan een school verbonden bent, en toch gebruik wil maken van alle functionaliteiten die Wikiwijsleermiddelenplein biedt, mag je fictieve gegevens invullen.

Lesmateriaal maken

Wat is het verschil tussen arrangeren en ontwikkelen?
Je kunt zelf lesmateriaal maken, maar je kunt het ook arrangeren. Wat is het verschil? Bij arrangeren voeg je bestaand materiaal dat je vindt, samen. Voorbeeld: Je vindt op internet een filmpje, twee foto’s en wat tekst over zwaartekracht. Je hebt deze informatie niet zelf ontwikkeld, maar door de informatie samen te voegen en er opdrachten aan te verbinden, arrangeer jij jouw eigen les. Je voegt betekenis toe. Bij ontwikkelen gaat het om het zelf maken van digitaal lesmateriaal. Het ontwikkelen van materiaal kan onderverdeeld worden in vijf stappen:
  1. het analyseren van het probleem
  2. het ontwerpen van het digitale lesmateriaal
  3. het daadwerkelijke ontwikkelen van het digitale lesmateriaal
  4. het implementeren van het digitale lesmateriaal
  5. het evalueren van het digitale lesmateriaal
Wat is een arrangement?

Een arrangement is een verzameling bronmaterialen, aangevuld met eigen teksten (bijvoorbeeld instructies), afbeeldingen en geluidsfragmenten. Een arrangement wordt gemetadateerd om het vindbaar te maken voor anderen.

Arrangeren is dus het in de juiste volgorde zetten van leermateriaal, of het zelf samenstellen van leermateriaal zodat je het voor jouw les kunt gebruiken

Waarom zou ik een arrangement maken?
Het maken van een arrangement heeft de volgende voordelen:
  • Je kunt verschillende leermaterialen combineren tot één les
  • Je kunt overal waar je een internetverbinding hebt werken aan je arrangement
  • Een arrangement is goed bruikbaar op een digibord
  • Een online arrangement sluit aan bij de leefwereld van kinderen en jongeren
Hoe kan ik een arrangement publiceren?

Een arrangement kan pas in Wikiwijsleermiddelenplein gevonden worden als het gepubliceerd en gedeeld is. Publiceren van een arrangement kan door op de tab 'Publiceren' te klikken, de gebruiksvoorwaarden te accepteren en op 'ga verder' te klikken. Je publiceert daarmee je arrangement onder de Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Licentie.

Vervolgens kan het arrangement gedeeld worden door opnieuw naar de tab ‘Publiceren’ te gaan en te klikken op ‘Deel dit arrangement’. Er verschijnt een venster waarin je metadata (beschrijvingen over het materiaal) kunt meegeven. Daarmee zorg je ervoor dat het arrangement gevonden kan worden via de zoekfunctie van Wikiwijsleermiddelenplein.

Hoe voeg ik lesmaterialen die ik heb gevonden toe aan mijn arrangement?
Sleep het blokje 'bestanden & links' naar links. Kies vervolgens uit de lijst met jouw favorieten. Zoek je nieuw leermateriaal om toe te voegen? Zoek dan eerst naar het juiste materiaal, en kies dan voor 'voeg toe aan arrangement'.

Lesmateriaal delen

Ik heb al materiaal op een andere website staan. Kan ik een link hiernaar opnemen?
Ja, dit kan ook via de tab 'Delen'. Je komt dan in de Wikiwijs-repository terecht en hier kun je je link uploaden. Dit gaat op dezelfde manier als een bestand uploaden, alleen kies je dan voor 'Link toevoegen' in plaats van 'Bestand toevoegen'.
Is mijn geüploade materiaal direct zichtbaar?
Nee, het duurt vijf tot tien minuten voordat je jouw leermateriaal terug kunt zien in Wikiwijs. Dat heeft te maken met het indexeren van nieuwe bestanden op de Wikiwijs-server.
Ik heb zelf een collectie met interessant materiaal. Moet ik dit zelf allemaal uploaden of kan dit ook anders?
Nee, het duurt vijf tot tien minuten voordat je jouw leermateriaal terug kunt zien in Wikiwijs. Dat heeft te maken met het indexeren van nieuwe bestanden op de Wikiwijs-server.
Ik heb zelf een collectie met interessant materiaal. Moet ik dit zelf allemaal uploaden of kan dit ook anders?
Heb je een grote collectie leermateriaal en wil je die in zijn geheel aanbieden aan Wikiwijs, maak dan gebruik van <de uploadservice

Voorwaarden en auteursrechten

Is het lesmateriaal gratis?
Het leer- en lesmateriaal dat wordt aangeboden via Wikiwijsleermiddelenplein is in principe gratis te gebruiken. Soms wordt echter verwezen naar materialen buiten deze website, die kosten met zich kunnen meebrengen. In dat geval is het materiaal als zodanig herkenbaar. Ook zijn er filteropties beschikbaar, waarmee je gericht naar betaald of niet-digitaal materiaal kunt zoeken.
Mag ik al het materiaal gebruiken en zelf aanpassen?
Nee, je kunt niet al het materiaal gebruiken en zelf aanpassen. Bij ieder leermiddel is aangegeven onder welke licentie het materiaal is uitgebracht en deze licentie maakt duidelijk wat jij met het materiaal mag doen. Vaak is de licentie een Creative Commons licentie. Klik hier voor informatie over Creative Commons licenties
Ik heb materiaal gemaakt om de methode waarmee ik werk te verduidelijken. Mag ik dat plaatsen op Wikiwijsleermiddelenplein? Moet ik de naam van de methode overal weghalen?
Dit mag je alleen plaatsen op Wikiwijsleermiddelenplein als jouw materiaal geen stukken tekst uit de methode bevat, tenzij het citaten betreffen die als toelichting dienen. Je moet dan wel de bron vermelden. De naam van de methode mag je wel noemen.
Mag ik het materiaal gebruiken zonder auteursrechten te betalen?
Ja, alleen als er een logo van een Creative Commons licentie bij het materiaal staat. Zo'n logo ziet er bijvoorbeeld als volgt uit: CC-BY 88x31
Wat is CC-BY?
CC-BY (voluit Creative Commons-Naamsvermelding) is een licentievorm waarbij je het aangeboden materiaal vrij mag gebruiken, verspreiden, kopiëren, aanpassen, mits je de naam vermeldt van de maker van het werk. Meer informatie over licenties kun je vinden op de website van Creative Commons.
Wat is CC BY-SA?
CC BY-SA (voluit Creative Commons Naamsvermelding GelijkDelen) is een licentievorm waarbij je het aangeboden materiaal vrij mag gebruiken, verspreiden, kopiëren, aanpassen, mits je de naam vermeldt van de maker van het werk en het materiaal publiceert onder deze licentie. Meer informatie over licenties kun je vinden op de website van Creative Commons.
Zijn er meer licenties van Creative Commons?
Ja. Creative Commons kent zes licenties die iedereen voor zijn eigen werk mag gebruiken. Sommige licenties geven zeer veel gebruiksvrijheden en andere zijn wat restrictiever. Alle licenties en de bijbehorende voorwaarden zijn te vinden op de website van Creative Commons.
Mag ik het materiaal gebruiken zonder toestemming van de auteur? Of zonder die op de hoogte te brengen van het gebruik?
Ja, mits bij het materiaal een logo van een Creative Commons licentie staat.
Mag ik materiaal van anderen dat ik heb aangepast onder mijn naam plaatsen op Wikiwijs?
Ja, mits het toegestaan is dat het oorspronkelijke materiaal vrij mag worden aangepast (bijvoorbeeld doordat het met een licentie van Creative Commons is gepubliceerd) en je bij het publiceren van het aangepaste materiaal voldoet aan de voorwaarden die bij de licentie van het oorspronkelijke materiaal horen. Dat betekent minimaal dat de naam van de oorspronkelijke auteur in het materiaal genoemd moet zijn.
Waarom heeft Wikiwijsleermiddelenplein gekozen voor de CC-BY of CC BY-SA licentie?
Er is met verschillende partijen overlegd over onder welke licentie digitaal leermateriaal het best gepubliceerd kan worden. Hieruit bleek dat digitaal leermateriaal het grootste effect heeft als het laagdrempelig hergebruikt en verbeterd kan worden. Maximale vrijheid voor de gebruiker dus. Bovendien kunnen andere initiatieven makkelijk ontsloten worden door, en gecombineerd worden met Wikiwijsleermiddelenplein.
Mag een commerciële partij zo maar gebruik maken van mijn leer- of lesmateriaal?
Dat mag alleen als je jouw werk hebt gepubliceerd onder de CC BY of CC BY-SA licentie. De betreffende partij dient wel je naam te vermelden en de naam van alle anderen die aan het materiaal hebben meegewerkt (dat heet de Naamsvermelding eis) en (ingeval van de licentie CC BY-SA) ook het materiaal publiceert onder de CC BY-SA licentie. De mogelijkheid blijft dat commerciële partijen de oorspronkelijke auteur(s) benaderen voor het uitwerken van een commerciële uitgave. Daarbij is een commerciële overeenkomst tussen auteur(s) en uitgever niet uitgesloten.
Ik heb materiaal gemaakt dat een toelichting en verduidelijking is op de methode die wij gebruiken binnen mijn school. Ook heb ik een extra opgave bij het werkboek van deze methode gemaakt. Mag ik dat zo maar plaatsen?
Ja. Maar met een kanttekening. Een werk kan alleen onder een Creative Commons licentie worden gelicenseerd als je zeker weet dat je daarmee geen inbreuk maakt op het auteursrecht van een ander. Stel dat de methode auteursrechtelijk is beschermd, maar niet onder Creative Commons is gelicenseerd. Dan kun je in de toelichting bijvoorbeeld niet zo maar foto's of grote lappen tekst opnemen uit die methode, tenzij de rechthebbende van de methode daar toestemming voor heeft gegeven.
Als ik materiaal geplaatst heb onder een Creative Commons licentie, kan ik dat later weer terug nemen en onder een andere licentie opnieuw plaatsen?
Dat zijn eigenlijk twee vragen, met een verschillend antwoord. Het terugnemen van een werk kan niet. Eens een bepaalde CC-licentie gegeven blijft gegeven. Herroepen van een licentie is niet toegestaan. Maar het werk opnieuw uitgeven onder een andere licentie kan wél. Er zijn dan dus twee varianten in omloop: een versie onder de oorspronkelijke Creative Commons licentie en een versie onder een andere licentie.

Digitaal leer- en lesmateriaal

Wat is digitaal leer- en lesmateriaal?
In het onderwijs wordt gebruik gemaakt van leer- en lesmateriaal. Niet alleen in papieren vorm, maar steeds vaker ook in digitale vorm. Met digitaal materiaal is het eenvoudiger om maatwerk te leveren. Ook is digitaal materiaal interactiever dan papieren materiaal en kan het sneller aangepast worden. Bijvoorbeeld aan leerlingen die sneller of juist langzamer leren dan de andere leerlingen. Vaak is digitaal leer- en lesmateriaal gratis, waardoor de kosten voor de aanschaf zullen dalen.
Wat zijn de mogelijkheden van digitaal leer- en lesmateriaal?
Het gebruik van digitaal materiaal stelt docenten in staat meer in te spelen op de wensen en mogelijkheden van hun leerlingen. Het materiaal kan zowel wat betreft vorm, inhoud, plaats als tijd worden afgestemd op de individuele leer- en ontwikkelbehoefte. Hiermee biedt digitaal leer- en lesmateriaal de mogelijkheid de effectiviteit van het leren sterk te vergroten; de leerling werkt alleen aan die stof die hem op dat moment het best in zijn ontwikkeling verder helpt. Verder wordt het voor docenten eenvoudiger om het materiaal te bewerken. Dit komt zowel door de technologische ontwikkelingen als door het ruime aanbod van digitaal materiaal (zoals film, muziek, foto’s). Het bewerken van lesmateriaal biedt docenten niet alleen de mogelijkheid om het onderwijs meer conform hun eigen wensen in te richten, maar biedt hen tevens de kans om zichzelf verder te ontwikkelen.
Welke soorten digitaal leer- en lesmateriaal zijn er?
Digitaal leer- en lesmateriaal is er in verschillende soorten en maten. Uiteenlopend van losse componenten tot volledige modules. Een fragment is een losse component (bijvoorbeeld een plaatje of een tekst). Een informatie-eenheid is bijvoorbeeld een site, een filmpje of een artikel over één bepaald onderwerp. Een leereenheid is een aantal (internet)pagina's met een duidelijke structuur. Zo kan een leereenheid bestaan uit een inleiding, oefeningen, oefentoetsen, enzovoort. Een cursus is een volledig afgeronde module, die bestaat uit een aantal leereenheden en die bijvoorbeeld opleidt tot een erkend (deel)certificaat.
Hoe deel ik digitaal leer- en lesmateriaal?
Als je digitaal materiaal gemaakt hebt, is het belangrijk dat je het deelt met andere docenten. Dat kan alleen als jij het materiaal metadateert. Metadatering is informatie over informatie, of anders gezegd: informatie die het materiaal zelf, de educatieve content, beschrijft. Metadatering maakt het mogelijk om gericht te zoeken naar informatie, door het opgeven van bepaalde kenmerken waaraan die informatie moet voldoen, zoals niveau, omvang of doelgroep. Een zoekvraag levert zo een verfijnd zoekresultaat: leer- en lesmateriaal dat qua inhoud, vorm en/of niveau zoveel mogelijk aansluit bij de behoefte van docent en/of leerlingen. Door afspraken te maken over de metadata wordt de uitwisselbaarheid en vindbaarheid van content bevorderd. Het is herkenbaar en bruikbaar voor iedereen.
Wat zijn auteurstools?
Met een auteurstool kun je digitaal leermateriaal ontwikkelen, bewerken, combineren en structureren. Er zijn allerlei tools om zelf digitaal materiaal te maken. Met een auteurstool maak je een digitale les. Zo'n les kan je bijvoorbeeld verrijken met afbeeldingen en video's. Ook kun je structuur aanbrengen in de manier waarop informatie aan leerlingen wordt aangeboden. Ten slotte kun je in veel gevallen oefeningen toevoegen. Wanneer het materiaal voldoet aan jouw wensen, kun je het met een auteurstool idealiter zo opslaan dat je het naadloos in jouw elektronische leeromgeving (ELO) kunt importeren en afspelen. De tool maakt hiervoor een pakket (een computerbestand) aan dat voldoet aan bepaalde standaarden. Deze standaarden zijn afspraken die ervoor zorgen dat het leermateriaal in elke ELO goed past en afgespeeld kan worden. Net zoals een standaard A4-tje in elke printer past en geprint kan worden. Je kunt jouw pakket dus delen met anderen die het ook in hun ELO kunnen importeren en afspelen. Er zijn allerlei verschillende soorten tools beschikbaar. Sommige kan je via een website gebruiken, andere moet je installeren op jouw computer. Er zijn open-source auteurstools en commerciële. Enkele voorbeelden zijn eXe Learning, Hot Potatoes, Wimba Create, Lesbank en Wikiwijs Maken. Ook bieden sommige ELO's de mogelijkheid om digitaal leermateriaal te ontwikkelen en arrangeren in deze omgevingen zelf.
Zijn er standaarden voor digitaal leer- en lesmateriaal?
In veel gevallen zijn afspraken en standaarden vanzelfsprekend. Denk bijvoorbeeld aan het standaard papierformaat A4. Twee simpele afspraken (210 x 297 mm) vormen de basis van deze informatiedrager. Soortgelijke afspraken over onderwijstechnologische specificaties en standaarden zijn de onderwijswereld van dienst. Een aanbieder van materiaal verpakt en verstuurt het volgens afspraken en standaarden. Op die manier kan de gebruiker het materiaal ophalen en uitpakken. Het systeem van de gebruiker werkt tenslotte volgens dezelfde standaarden. Lees meer over standaarden op de Kennisnet-website
Hoe kan ik de kwaliteit van digitaal leer- en lesmateriaal toetsen?
Meer informatie hierover vind je op de pagina van de Educatieve Contentketen. Ook tref je hier diverse handreikingen aan.
Hoe gebruik ik digitaal materiaal naast bestaande methoden?
Het is van belang om na te gaan of het om het vervangen van delen of om aanvullend gebruik gaat. Bij het vervangen van delen uit de methode is het van belang om na te gaan of je met het digitale materiaal dezelfde doelen bereikt. Als het gaat om aanvullend materiaal op de methode is het van belang om helder aan te geven waarom jij het inzet en welke doel jij daarmee wilt bereiken. Meer informatie je op de pagina van de Educatieve Contentketen, waar je diverse handreikingen aantreft.
Kan mijn ELO overweg met digitaal materiaal?

Of jouw ELO overweg kan met digitaal materiaal hangt af van een aantal punten. Uitgangspunt is altijd: uitproberen in jouw eigen ELO levert altijd de beste inzichten op! Er zijn afspraken gemaakt waarin standaarden staan beschreven om digitaal leermateriaal goed te kunnen gebruiken in allerlei ELO’s. In principe zou een ELO die zegt te voldoen aan deze standaarden correct met het leermateriaal om moeten kunnen gaan. De standaard die dit mogelijk maakt, heet SCORM.

Belangrijk daarnaast is dat het digitaal materiaal zelf ook conform de standaarden is. Als je zelf digitaal materiaal ontwikkelt, moet het pakket dat je opslaat ook voldoen aan de SCORM-standaarden. Als je het materiaal niet op kunt slaan als SCORM-pakket, dan is het niet mogelijk om het gemakkelijk in een ELO te gebruiken. Het advies is dan ook om altijd eerst goed te testen of het materiaal dat je wilt gebruiken in jouw ELO functioneert, en als je zelf digitaal materiaal maakt te controleren dat je het materiaal kunt opslaan conform de standaarden die jouw ELO ondersteunt.

Keurmerken

Wat is een keurmerk?
Een keurmerk is een soort kwaliteitsstempel dat is toegekend aan lesmateriaal. Aan een keurmerk kun je zien dat anderen het materiaal de moeite waard vonden. Het wordt zo makkelijker om geschikt materiaal te vinden. Een keurmerk is gekoppeld aan individueel leermateriaal en een achterliggend kwaliteitsmodel. Dit model en de uitleg erbij moeten voor de gebruiker vindbaar zijn.
Wat is een keurmerkgroep?
Een keurmerkgroep is een identificeerbare groep die de kwaliteitseisen bepaalt waaraan lesmateriaal moet voldoen en die het materiaal kan voorzien van een keurmerk. Dit geldt voor materiaal dat de keurmerkgroep heeft gecreëerd en/of onderhoudt, maar ook voor ander materßiaal.
Hoe is een keurmerk zichtbaar?
Als er een keurmerk aan lesmateriaal is toegevoegd, staat er de tekst bij 'Aanbevolen door:' en is er een logo (het keurmerk) zichtbaar wanneer het materiaal getoond wordt, bijvoorbeeld in de lijst met zoekresultaten. Het keurmerk verwijst naar de pagina van een keurmerkgroep. Op deze pagina kunnen bezoekers zien aan welke kwaliteitseisen leermateriaal moet voldoen om van de keurmerkgroep een keurmerk te krijgen.
Wie kan een keurmerkgroep beginnen?
Organisaties, (beroeps)verenigingen of scholengemeenschappen uit het onderwijsveld met een specifieke kwaliteitsopvatting over materiaal kunnen besluiten om via Wikiwijsleermiddelenplein een keurmerkgroep te starten. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan:
  • Organisaties die sectoren in het onderwijs vertegenwoordigen (zoals PO-Raad, VO-Raad, MBO-Raad, HBO-Raad, VSNU)
  • Grote scholengemeenschappen of samenwerkingsverbanden van scholen (zoals Montessori onderwijs, Zelfstandige gymnasia, DigilessenVO)
  • Organisaties die zich richten op een specifiek type leerlingen (zoals hoogbegaafdheid, dyslexie, leerlingen met taal & rekenproblemen)
  • Organisaties die zich richten op hoge(re) kwaliteit van onderwijs (bv. BON, lerarenopleidingen)
  • Organisaties die zich richten op kwaliteit van leermiddelen (VvEA, GEU, uitgeverijen)
  • Instellingen voor hoger onderwijs
Waarom starten met een keurmerkgroep?
Enkele redenen om te starten met een keurmerkgroep kunnen zijn:
  • Zichtbaarheid vergroten en/of profileren binnen Wikiwijsleermiddelenplein
  • Betrokkenheid om toepasbaarheid van lesmateriaal te verbeteren en/of bepaalde kwaliteitsopvattingen zichtbaar maken
  • Er is onvoldoende lesmateriaal voor een doelgroep beschikbaar en dus besluit een partij, organisatie of onderwijsinstelling om zelf het voortouw te nemen
  • Er is onvoldoende eigenaarschap bij specifiek materiaal dat docenten gebruiken en dus besluit een partij, organisatie of onderwijsinstelling om zelf het voortouw te nemen
Hoe vraag ik een keurmerkgroep aan? Wil je een keurmerkgroep starten?

Beschrijf dan wie je bent, welke kwaliteitseisen je aan leermateriaal oplegt en welke procedure je volgt om een keurmerk toe te kennen. Zo krijgen potentiële gebruikers van het materiaal inzicht in de kwaliteitsopvatting en daarmee vertrouwen in het door jou aanbevolen materiaal. Deze gegevens zijn terug te vinden op jouw website.

Wikiwijsleermiddelenplein roept organisaties op zich aan te melden. Het platform biedt je de mogelijkheid je organisatie te profileren, je belangen te behartigen en je kwaliteitsopvatting zichtbaar te maken. Verbind je aan Wikiwijsleermiddelenplein. Neem hiervoor contact op via info@wikiwijsleemiddelenplein.nl.

Hoe ken ik een keurmerk toe?
Voor het toekennen van keurmerken is er voor de deelnemers van keurmerkgroepen een handleiding 'Wikiwijs keurmerken' beschikbaar.
Portlet wikiwijs-portlets::GoogleAnalyticsPortlet not available: [Assertion failed] - this String argument must have text; it must not be null, empty, or blank